آموزش تحلیل بازدهی دارایی ها با داده های ترازنامه و فاکتور

مقدمه یکی از مهم ترین اهداف مدیریت مالی در هر شرکتی، استفاده بهینه از دارایی ها و امکانات موجود برای کسب بالاترین میزان سودآوری است. مالکان و مدیران کسب و کار همواره به دنبال پاسخ این سوال هستند که سرمایه گذاری های انجام شده در شرکت تا چه حد مولد و اثربخش بوده اند. شاخص بازدهی دارایی ها یا همان ROA، یکی از کلیدی ترین معیارهای سنجش سلامت مالی و کارایی عملیاتی شرکت است. برای محاسبه دقیق این شاخص، نیازمند تلفیق داده های موجود در ترازنامه مالی و اطلاعات گردش مالی مستتر در فاکتورهای فروش هستیم. در این مقاله آموزشی، به صورت کاملا کاربردی بررسی می کنیم که چگونه می توان با استفاده از این داده ها، بازدهی دارایی ها را تحلیل کرد و تصمیمات بهبود عملکرد اتخاذ نمود.

مفهوم بازدهی دارایی ها و اهمیت آن در کسب و کار بازدهی دارایی ها نشان می دهد که یک شرکت به ازای هر ریال دارایی که در اختیار دارد، چه میزان سود خالص تولید می کند. دارایی های شرکت شامل دارایی های جاری مانند وجه نقد، موجودی انبار و مطالبات، و دارایی های ثابت مانند ماشین آلات، تجهیزات، املاک و ابزار کار است. بالا بودن این شاخص بیانگر مهارت مدیریت در بهره برداری از امکانات شرکت برای تولید ثروت است. اگر بازدهی دارایی ها پایین باشد، یعنی بخش بزرگی از سرمایه شرکت راکد مانده و به اندازه کافی در تولید درآمد و صدور فاکتورهای فروش نقش نداشته است. بنابراین، پایش مستمر این شاخص برای بقا و رشد اقتصادی بنگاه های تجاری ضروری است.

نقش ترازنامه در شناسایی حجم و ترکیب دارایی ها ترازنامه یکی از صورت های مالی اساسی است که وضعیت مالی شرکت را در یک تاریخ مشخص نشان می دهد. سمت راست ترازنامه شامل دارایی ها است که به دو دسته جاری و غیرجاری تقسیم می شوند. برای تحلیل بازدهی، ابتدا باید کل مبلغ دارایی ها را از ترازنامه استخراج کنید. ترازنامه به شما می گوید که چه حجم از سرمایه شرکت در قالب موجودی کالا، تجهیزات یا حساب های دریافتنی فریز شده است. شناخت دقیق ترکیب دارایی ها مشخص می کند که دارایی های مولد شرکت کدامند و چه سهمی از کل دارایی ها را تشکیل می دهند.

نقش داده های فاکتور فروش در تعیین سودآوری در حالی که ترازنامه حجم دارایی ها را مشخص می کند، فاکتورهای فروش موتور محرک تولید سود در شرکت هستند. صورت سود و زیان که سود خالص را تعیین می کند، مستقیماً برآیند اطلاعات ثبت شده در فاکتورهای فروش دوره است. با تجمیع داده های فاکتورهای فروش و کسر تمام هزینه های خرید و سربار، میزان سود خالص به دست می آید. بدون تحلیل داده های فاکتور، محاسبه صورت سود و زیان و در نتیجه تعیین صورت کسری بازدهی دارایی ها غیرممکن خواهد بود. ترکیب داده های ایستا ترازنامه با داده های پویای فاکتورهای فروش، تصویر واقعی تری از کارایی شرکت ارائه می دهد.

فرمول محاسبه بازدهی دارایی ها و نکات آن فرمول استاندارد محاسبه بازدهی دارایی ها بسیار ساده است: تقسیم سود خالص بر کل دارایی ها، و ضربدر صد برای به دست آوردن درصد. سود خالص از صورت سود و زیان (که حاصلجمع فاکتورهای فروش منهای هزینه هاست) استخراج می شود و کل دارایی ها از مجموع ترازنامه به دست می آید. نکته مهم در این محاسبه این است که اگر ترازنامه مربوط به یک نقطه زمانی خاص (مثلا پایان سال) است، بهتر است از میانگین دارایی های ابتدای دوره و انتهای دوره استفاده کنید تا نوسانات شدید تاثیر منفی بر روی نتیجه تحلیل نگذارند.

تحلیل چرخش دارایی ها با تکیه بر داده های فاکتور شاخص بازدهی دارایی ها را می توان به دو جزء کلیدی تجزیه کرد: حاشیه سود خالص و چرخش دارایی ها. چرخش دارایی ها نشان می دهد که شرکت تا چه حد توانسته با استفاده از دارایی های خود، فروش ایجاد کند. در اینجا داده های فاکتور فروش نقش اصلی را ایفا می کنند. با تقسیم کل فروش حاصل از فاکتورها بر کل دارایی های ترازنامه، ضریب چرخش دارایی ها به دست می آید. اگر این ضریب پایین باشد، نشان می دهد که دارایی های شرکت نظیر موجودی انبار یا تجهیزات، به اندازه کافی به گردش درآمده و فاکتورهای فروش به تعداد کافی صادر نشده اند.

شناسایی دارایی های راکد با کمک تحلیل فاکتور و انبار گاهی اوقات شرکت ها دارایی های زیادی دارند اما بازدهی پایینی کسب می کنند. با مقایسه داده های موجودی انبار در ترازنامه با اقلام مندرج در فاکتورهای فروش، می توان کالاهای کم فروش یا اصطلاحاً راکد را شناسایی کرد. کالاهایی که مدت هاست در انبار مانده اند و فاکتور فروشی برای آن ها صادر نشده، تنها هزینه نگهداری تحمیل می کنند و ارزش دارایی ها را به صورت کاذب بالا نگه داشته اند. با فروش این اقلام یا توقف خرید آن ها، می توان حجم دارایی های غیرمولد را کاهش داد و در نتیجه شاخص بازدهی دارایی ها را بهبود بخشید.

بهبود حساب های دریافتنی و مطالبات از روی فاکتور حساب های دریافتنی که ناشی از فروش نسیه و ثبت فاکتورهای پرداخت نشده هستند، بخشی از دارایی های جاری شرکت در ترازنامه محسوب می شوند. اگر وصول این مطالبات به طول بینجامد، حجم دارایی های جاری متورم شده و بازدهی دارایی ها افت می کند. با تحلیل داده های فاکتورهای فروش گذشته و بررسی زمان تسویه هر فاکتور، می توانید سیاست های اعتباری خود را اصلاح کنید. تسریع در وصول مطالبات باعث کاهش دارایی های راکد در قالب حساب های دریافتنی و افزایش وجه نقد مولد می شود که مستقیماً به ارتقای شاخص ROA کمک می کند.

استفاده از نرم افزارهای مالی برای خودکارسازی تحلیل ROA محاسبه و تحلیل مداوم بازدهی دارایی ها با استفاده از روش های سنتی نیاز به وقت و دانش تخصصی بالا دارد. امروزه با استفاده از نرم افزارهای حسابداری ابری و سیستم های فاکتور آنلاین که با ترازنامه یکپارچه هستند، این فرایند به صورت خودکار انجام می شود. این سیستم ها به محض ثبت فاکتورهای فروش و بروزرسانی اقلام ترازنامه، شاخص بازدهی دارایی ها را به صورت لحظه ای محاسبه کرده و نمودارهای تغییرات آن را به مدیران نمایش می دهند. این ابزارها خطاهای محاسباتی را به صفر رسانده و سرعت تصمیم گیری مدیریتی را بالا می برند.

راهکارهای عملی برای افزایش بازدهی دارایی ها پس از اینکه تحلیل بازدهی دارایی ها با استفاده از داده های ترازنامه و فاکتور انجام شد، نوبت به اجرای راهکارهای بهبود می رسد. اگر مشکل در پایین بودن حاشیه سود است، باید قیمت گذاری روی فاکتورها بازنگری شود یا هزینه های تولید کاهش یابد. اگر مشکل در پایین بودن چرخش دارایی هاست، باید با فروش دارایی های غیرضروری، سرعت گردش موجودی انبار و وصول فاکتورهای نسیه را افزایش داد. اجرای این راهبردها موجب می شود تا سرمایه شرکت در پویاترین حالت ممکن به کار گرفته شود و سودآوری نهایی به حداکثر برسد.

نتیجه گیری تحلیل بازدهی دارایی ها با تکیه بر داده های ترازنامه و فاکتورهای فروش، ابزاری قدرتمند برای ارزیابی کارایی واقعی کسب و کار است. ترازنامه نشان دهنده سرمایه گذاری انجام شده و فاکتورها نشان دهنده ثروت تولید شده هستند و تلفیق این دو دیدگاهی عمیق به مدیران ارائه می دهد. با بهره گیری از نرم افزارهای مدرن مالی و فاکتور آنلاین، پیگیری این شاخص حیاتی بسیار ساده تر شده و مسیر رسیدن به پایداری مالی و سودآوری پایدار هموارتر می گردد.